Okuma süresi: 7 dakika | Ağustos 2026’da yayınlanmıştır | Şunlar için geçerlidir: CFO · C-level · Üretim · ERP · abas ERP · Yapay zekâ · Dijital dönüşüm
Üretim sektöründe artık tartışılan konu, yapay zekanın önemli olup olmadığı değil. Asıl soru şu:
Yapay zekâ, işletmeye hangi ölçülebilir sonucu sağlayacak?
MindDX olarak Türkiye’nin farklı bölgelerindeki orta ölçekli üretim şirketleriyle yaptığımız görüşmelerde bu soru giderek daha sık gündeme geliyor. Yöneticiler yapay zekanın potansiyelini görüyor. Ancak süreçlerinden kopuk denemelere karşı temkinli yaklaşıyorlar.
Yöneticiler potansiyeli görüyor, ama belirsiz yatırım geri dönüşleriyle karşılaşıyor. Bazı projeler yalnızca teknoloji vitrini kalıyor. Bu nedenle abas erp çözümleriyle ölçümlü bir yaklaşım tercih ediliyor.
Forterro’nun Avrupa genelindeki 430 endüstriyel şirketten aldığı yanıtlar, Türkiye’deki yaklaşımın yerel olmadığını gösteriyor.
Araştırmaya göre üreticiler yapay zekâ ister; ama günlük operasyonlarda değerini rakamlarla gösteren uygulamalara öncelik verir.
Forterro çatısı altında yer alan abas ERP’nin Türkiye’deki iş ortağı MindDX olarak bu araştırmayı, Türk üreticilerin gündelik operasyonları ve yatırım öncelikleri açısından değerlendiriyoruz.
Özet
Forterro araştırmasının ortaya koyduğu beklenti üç başlıkta toplanıyor:
- Ölçülebilir operasyonel ve finansal sonuç
- Mevcut sistemlerin ve iş akışlarının içinde çalışan yapay zekâ
- Teknoloji vaadinden önce gerçek kullanım örnekleriyle oluşturulan güven
Bu yaklaşım, yapay zekayı bağımsız ve kopuk bir proje olarak ele almak yerine; ERP, üretim ve makine verilerinin üzerine kurulan kontrollü bir dönüşüm modeli gerektiriyor.
Forterro Araştırması Bize Ne Söylüyor?
Forterro’nun Avrupa’daki kendi müşterileri arasında gerçekleştirdiği araştırmaya 430 endüstriyel orta ölçekli şirket katıldı. Öne çıkan sonuçlar şöyle:
- Katılımcıların %64’ü, yapay zekayı önümüzdeki 24 ayın öncelikli konularından biri olarak görüyor.
- Katılımcıların yaklaşık yarısı, yapay zekâ kullanım kararının kâr marjlarını iyileştirmesine ve operasyonları daha verimli hale getirmesine bağlı olduğunu belirtiyor.
- Katılımcıların %74’ü, Forterro’nun yapay zekâ yol haritalarını desteklemesini (%41) veya aktif olarak yönlendirmesini (%33) bekliyor.
Bu rakamlar yapay zekâya karşı bir isteksizliği değildir. Daha olgun bir yatırım yaklaşımını gösteriyor. Üreticiler teknolojiye kapalı değildir. Yatırımın hangi problemi çözeceğini görmek isterler. Hangi iş sonucunu çıkaracağını ve nasıl ölçüleceğini önceden belirlerler. Bu yaklaşım yatırım kararlarını netleştirir. Sonuçlar önceden görülebilir.
Forterro CEO’su Dean Forbes, araştırmayı değerlendirirken müşterilerin artık yapay zekanın önemli olup olmadığını sormadığını belirtir. Müşteriler operasyonlarını nasıl daha iyi hale getireceğini sorgular. Bu bakış açısı daha ölçülebilir sonuçlar doğurur. Geleceğe yönelik yatırım planları buna göre şekillenir. İş süreçlerinin verimliliği artar.
Yapay Zeka Neden İş Akışının İçinde Olmalı?
Üretim şirketlerinde yapay zekâ projelerinin önündeki en büyük sorunlardan biri, teknolojinin mevcut sistemlerden bağımsız bir yapı olarak ele alınmasıdır. Yeni bir uygulama devreye alınır, farklı bir arayüz oluşturulur ve veriler mevcut sistemlerden ayrı tutulur. Bir süre sonra çalışanlar aynı bilgiyi birden fazla sisteme girmek zorunda kalır, yapay zekâ çıktıları günlük karar süreçlerine bağlanamaz ve pilot proje ölçeklenmeden sona erer.
Oysa üretim şirketinin en değerli operasyonel verileri — müşteri ve satış siparişleri, ürün ve malzeme ağaçları, üretim emirleri, stok hareketleri, satın alma kayıtları, tedarikçi performansı, teslimat tarihleri, maliyet ve kapasite bilgileri — çoğunlukla zaten ERP sistemindedir. Bu nedenle yapay zekanın, çalışanların günlük kullandığı ERP süreçlerinin içine yerleşmesi daha anlamlıdır; böylece tahminler, uyarılar ve öneriler ayrı bir ekranda değil, kararın verildiği anda ve ilgili iş akışının içinde sunulabilir.
Forterro’nun erken kullanıcı programında yürütülen çalışmalar da bu yaklaşımı izliyor. Program kapsamındaki örnekler; finans tarafında ödeme kayıtlarının eşleştirilmesi ve satın alma sözleşmelerinin karşılaştırılmasından satış siparişi işleme ve çapraz satış analizlerine, üretimde kurulum süresi optimizasyonu ve kalite kontrolünden depoda öngörülü ikmal ve mal kabul otomasyonuna kadar uzanıyor.
Burada önemli bir ayrım var: Bu örnekler, Forterro’nun erken kullanıcı programında geliştirilmiş ve belirli müşterilerle doğrulanmış senaryolardır. Bunların tamamını bugün her abas ERP müşterisinin kullanabildiği standart fonksiyonlar olarak değerlendirmemek gerekir; Forterro bu yatırımlarını daha geniş ölçekte müşterilere sunmaya hazırlandığını belirtiyor.
Ölçülebilir Yapay Zeka Kullanım Alanları
Bir üretim şirketi için yapay zekanın değeri, kullanılan modelin ne kadar gelişmiş olduğuyla değil, oluşan iş sonucuyla ölçülmelidir.
1. Talep tahmini ve stok optimizasyonu
Geçmiş satışlar, mevcut siparişler, ürün hareketleri ve dönemsel eğilimler birlikte analiz edilerek talepteki değişiklikler daha erken fark edilebilir. Bu sayede işletmeler gereksiz stok birikimini azaltabilir, yavaş hareket eden ürünleri erken belirleyebilir, kritik malzemelerde stok yetersizliği riskini düşürebilir ve satın alma ile üretim planlarını daha güvenilir verilerle oluşturabilir.
Forterro’nun erken kullanıcı programına katılan abas ERP müşterisi Orbis, talepteki düşüşü ürün eskimesine ve görünmeyen stok kaybına dönüşmeden önce öngörerek yıllık 130.000 avroluk gelir artışı potansiyeli belirledi. Bu örnek, yapay zekanın değerinin bir teknoloji özelliğiyle değil, finansal sonuçla ifade edilmesi gerektiğini gösteriyor.
2. Üretim planlama ve karar desteği
Üretim planlamada kapasite, termin, stok, malzeme ve iş merkezi bilgileri aynı anda değerlendirilir. Yapay zekâ ve gelişmiş analitik, bu karmaşık veri yapısı içinde planlama ekiplerine daha hızlı karar desteği sağlayabilir: gecikme riski taşıyan üretim emirlerinin belirlenmesi, kapasite darboğazlarının erken fark edilmesi, kurulum ve hazırlık sürelerinin optimize edilmesi, alternatif üretim senaryolarının karşılaştırılması ve kalite sapmalarının analizi gibi.
3. Finansal ve idari süreç otomasyonu
Yapay zekâ yalnızca üretim hattında kullanılmaz; tekrarlayan belge ve kayıt işlemlerinde de önemli bir verimlilik potansiyeli vardır. Örneğin ödeme bildirimlerinin ilgili faturalarla eşleştirilmesi, satın alma sözleşmelerinin karşılaştırılması, sipariş belgelerinden veri çıkarılması, tekliflerin geçmiş işlemlerden yararlanılarak hazırlanması ve olağan dışı maliyet veya işlem hareketlerinin belirlenmesi. Bu uygulamaların başarısı yalnızca kazanılan zamana göre değil; hata oranındaki azalma, süreç süresi, çalışan kapasitesi ve işlem başına maliyet üzerinden ölçülmelidir.
4. Kestirimci bakım ve makine izleme
Kestirimci bakım, ERP verisinin yanında makine ve sensör verisine de ihtiyaç duyar; bu nedenle onu yalnızca bir ERP fonksiyonu olarak değerlendirmek doğru değildir. Titreşim, sıcaklık, enerji tüketimi ve motor akımı gibi gerçek zamanlı makine verileri IIoT sistemleri aracılığıyla toplanır; yapay zekâ modelleri bu verilerdeki anormallikleri analiz ederek bakım ekiplerine arıza gerçekleşmeden önce uyarı verebilir.
Bu noktada abas ERP’nin iş ve üretim verileri, Prodaso gibi AI destekli IIoT çözümleriyle tamamlanabilir. Prodaso, üretim süreçlerinde izleme, analiz ve planlama için makine verisini kullanan bir çözüm olarak Forterro ürün ekosisteminde konumlanıyor. Kestirimci bakımın faydaları ve pilot uygulama adımları için kestirimci bakım rehberimize bakabilirsiniz.
CFO’lar Yapay Zeka Yatırımını Nasıl Değerlendirmeli?
Bir CFO için yapay zekâ ayrı bir teknoloji bütçesi değil, operasyonel performansı ve ERP yatırımının getiri profilini güçlendirebilecek bir yatırım aracıdır. Bu nedenle doğru soru “Şirketimizde yapay zekâ var mı?” değil, “Bu kullanım senaryosu hangi operasyonel sonucu, hangi maliyetle ve ne kadar sürede sağlayacak?” olmalıdır.
Yatırım kararı öncesinde beş unsur netleştirilmelidir:
- Mevcut kayıp veya maliyet: Çözülmek istenen problemin bugünkü maliyeti — fazla stok, plansız duruş, gecikme cezası, hurda, manuel işlem süresi veya kaçırılan satış — hesaplanmalıdır.
- Başlangıç KPI’ı: Proje başlamadan mevcut performans ölçülmelidir; başlangıç değeri bilinmeden iyileşmenin etkisi hesaplanamaz.
- Hedeflenen sonuç: Başarı kriteri açıkça tanımlanmalıdır (stokta bekleme süresi, manuel işlem süresi, tahmin doğruluğu, üretim gecikmeleri veya plansız duruş süresi gibi).
- Toplam sahip olma maliyeti: Lisansın yanında entegrasyon, veri hazırlığı, danışmanlık, eğitim, bakım ve değişim yönetimi maliyetleri de değerlendirilmelidir.
- Geri dönüş ve ölçeklenebilirlik: Pilotun ne kadar sürede geri dönüş sağlaması beklendiği ve başarılı olması hâlinde diğer hatlara, tesislere veya süreçlere nasıl yaygınlaştırılacağı önceden planlanmalıdır.
ERP yatırımının finansal geri dönüşünü değerlendirmek için hazırladığımız ERP ROI ve amortisman rehberinde bu yaklaşımı daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
abas ERP Yapay Zeka Dönüşümünde Nasıl Bir Zemin Sunuyor?
Yapay zekanın güvenilir sonuç üretebilmesi için öncelikle güvenilir ve bütünleşik veriye ihtiyaç vardır. abas ERP; satış, satın alma, üretim, planlama, stok, servis, maliyetlendirme ve finans gibi temel iş süreçlerini aynı sistemde bir araya getirir. KPI’lar, analizler, gösterge panoları, iş zekası özellikleri ve üçüncü taraf sistemlerle veri alışverişi sağlayan entegrasyon seçenekleri de karar süreçleri için gerekli veri temelini destekler.
Bu nedenle abas ERP’nin yapay zekâ dönüşümündeki en önemli rolü, tüm kullanım senaryolarını tek başına sunmak değil; doğru ve bütünleşik verinin yönetildiği güçlü bir operasyonel omurga oluşturmaktır. Yapay zekâ uygulamaları ise kullanım senaryosuna bağlı olarak abas ERP’nin mevcut fonksiyonları, Forterro’nun yapay zekâ yol haritası, Prodaso gibi IIoT çözümleri, MindDX tarafından geliştirilen entegrasyonlar ve analitik/planlama çözümleri bir araya getirilerek hayata geçirilebilir.
Bu ayrım önemlidir: İyi bir yapay zekâ projesi yalnızca güçlü bir algoritmaya değil; kaliteli veriye, doğru entegrasyona ve çalışanların günlük süreçlerinde kullanabileceği bir iş akışına ihtiyaç duyar.
Üretimde Yapay Zekâya Nereden Başlanmalı?
Tüm işletmeyi kapsayan büyük bir programla başlamak zorunda değilsiniz. Daha kontrollü yaklaşım, tek bir operasyonel probleme odaklanan ve sonucu ölçülebilen bir pilot uygulamadır:
- Değeri yüksek bir problem seçin. En fazla maliyet, zaman kaybı veya müşteri riski oluşturan süreci belirleyin — teknolojik olarak en ilgi çekici konuyu değil, işletme açısından en değerli problemi.
- Verinin uygunluğunu değerlendirin. İlgili verinin hangi sistemlerde bulunduğunu, kalitesini, geçmiş derinliğini ve güncelliğini inceleyin; eksik veya tutarsız veri varsa model geliştirmeden önce veri temelini iyileştirin.
- Başarı kriterlerini önceden belirleyin. Ölçülecek KPI’ları ve hedeflenen iyileşmeyi tanımlayın; başarıyı “sistem devreye alındı” ile değil, oluşan operasyonel sonuçla değerlendirin.
- Kanıtlandıktan sonra ölçeklendirin. Pilotun finansal ve operasyonel etkisini ölçün; sonuç doğrulandıktan sonra aynı yaklaşımı diğer ürünlere, hatlara, tesislere veya süreçlere genişletin.
MindDX’in Rolü ve Sonraki Adımınız
MindDX olarak rolümüz, yapay zekayı bağımsız bir teknoloji projesi olarak sunmak değil; üretim şirketinin gerçek süreçleriyle, mevcut ERP altyapısıyla ve ölçülebilir iş hedefleriyle ilişkilendirmektir. Forterro çatısı altındaki abas ERP’nin Türkiye partneri olarak global ürün ve yapay zekâ vizyonunu, 20 yılı aşkın ERP ve dijital dönüşüm deneyimimizle Türk üreticilerin operasyonel ihtiyaçlarına uyarlıyoruz.
Bir başlangıç noktası olarak, ekibimizle bir ERP ve yapay zekâ fırsat değerlendirmesi planlayabilirsiniz. Bu değerlendirmede mevcut ERP ve veri altyapınızı, öncelikli operasyonel problemlerinizi, potansiyel yapay zekâ kullanım alanlarını, ölçülebilecek başarı göstergelerini ve pilot proje kapsamını birlikte ele alıyor; değer potansiyeli yüksek alanları belirleyip ERP, IIoT ve diğer sistemler arasındaki entegrasyonu tasarlıyor, pilotun KPI’larını tanımlıyor ve kanıtlanan çözümün ölçeklendirilmesini destekliyoruz.
Üretime özel çözümümüz hakkında daha fazla bilgi için abas ERP sayfamızı inceleyebilir veya MindDX ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
