Kısaca: Dijital olgunluk değerlendirmesi, bir işletmenin bugünkü dijital düzeyini ölçen ve buna göre önceliklendirilmiş bir yol haritası çıkaran çalışmadır. TÜBİTAK TÜSSİDE’nin DDX+ modeli bu değerlendirmeyi liderlik, kaynak ve süreç boyutlarında yapar; sonuçta işletmeye olgunluk seviyesini ve yol haritasını içeren bir rapor verilir. Bu rapor, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Dijital Dönüşüm Programı’nda başvurunun ilk adımıdır. Bu yazı değerlendirmenin nasıl yürüdüğünü, neyi ölçtüğünü ve işletmenin nasıl hazırlanacağını anlatır.
Dijital olgunluk değerlendirmesi nedir?
Olgunluk değerlendirmesi bir denetim değil, bir başlangıç ölçümüdür. Amaç işletmeye not vermek değil; hangi alanın güçlü, hangisinin zayıf olduğunu ve hangi yatırımın önce gelmesi gerektiğini kanıtla ortaya koymaktır. Bu, hekimin tedaviden önce röntgen istemesine benzer: teşhis gelmeden reçete yazılmaz.
Değerlendirmenin değeri, sonucunun bir yol haritasına dönüşmesindedir. Ölçüm, yol haritasının girdisi; yol haritası da yatırım planının ve harcama listesinin dayanağıdır.
DDX+ modeli neleri ölçer?
TÜBİTAK TÜSSİDE’nin geliştirdiği DDX+ modeli, işletmeyi üç boyutta değerlendirir:
- Liderlik: kültür, strateji ve organizasyon hazırlığı.
- Kaynak: altyapı, finansman ve insan kaynağı yeterliliği.
- Süreç: tasarım ve geliştirme, üretim, tedarik zinciri ve tamamlayıcı süreçler.
Bu boyutlar şu temalarla kesiştirilir: teknoloji; veri, analitik ve siber güvenliği kapsayan veri yönetimi; yeşil dijitalleşme ve yalın. Modelin imalat ve hizmet sektörleri için ayrı soru setleri vardır; imalat modeli boyut ve temaların kesişiminde oluşturulan 78 sorudan oluşur. Her sorunun ağırlığı farklıdır ve yanıtlar belirli tanımlarla ilişkilendirilerek genel düzey ve yaygınlık düzeyi üzerinden puanlanır.
TÜSSİDE’nin DDX sayfasına göre DDX Dijital Dönüşüm Değerlendirme Modeli, işletmelere dijitalleşme yatırımlarında rehberlik edecek dijital dönüşüm yol haritaları hazırlamak için geliştirilmiştir; modelin yaygın uygulaması KOSGEB ve kalkınma ajanslarıyla yapılan iş birlikleriyle desteklenir. DDX+, TÜSSİDE’nin 2026’da duyurduğu yeni metodolojidir ve aynı yaklaşımı imalat ve hizmet sektörleri için ayrı soru setleriyle sürdürür.
Değerlendirme nasıl yürür?
DDX+ portalında süreç altı adımda tanımlanır:
- Başvuru: İşletme DDX+ portalı üzerinden kayıt olur ve işletme bilgi formunu doldurur.
- Eşleşme: İşletme, DDX+ Danışman Havuzu’ndan danışmanını kendisi seçer. Seçimde danışmanın sektör, tecrübe, eğitim ve şehir bilgileri dikkate alınabilir; danışmanın talebi kabul etmesiyle eşleşme tamamlanır.
- Olgunluk değerlendirmesi: Danışman, DDX+ modelinin boyut ve temaları bazında işletmenin olgunluğunu ölçer.
- Yol haritası: Mevcut olgunluk durumu ve iyileşme alanları göz önünde bulundurularak işletmeye özgü bir dijital dönüşüm yol haritası hazırlanır.
- Rapor: İşletme ve danışman arasındaki nihai değerlendirmeden sonra olgunluk seviyesini, yol haritasını ve iyileştirme önerilerini içeren DDX+ raporu hazırlanır.
- Destek programları: İşletme bu raporla uygun destek ve teşvik programlarına başvurabilir.
Portalın sıkça sorulan sorularına göre işletmeler için belirli bir başvuru dönemi yoktur; yılın her döneminde başvuru yapılabilir. Danışmanlık ücreti, işletme ile seçilen danışman arasındaki karşılıklı anlaşmayla belirlenir ve portal bu sürece taraf değildir.
Rapor hangi programlarda kullanılır?
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Dijital Dönüşüm Programı’nda başvuru, işletmenin dijital olgunluk değerlendirmesi yaptırmasıyla başlar. Değerlendirmeyi, Bakanlık tarafından yetkilendirilen ve değerlendirici listesinde yer alan gerçek ya da tüzel kişiler yapar. Değerlendirici ve işletme ardından en az beş yıllık bir yol haritası, ürün listesiyle uyumlu bir harcama listesi ve yatırım planı hazırlar.
KOSGEB’in KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı da başvuru şartları arasında, yetkilendirilmiş danışmanlardan alınmış bir dijital dönüşüm ya da olgunluk değerlendirme raporunu sayar ve DDX rapor formatını bunlar arasında anar. Hangi rapor formatının ve hangi danışman havuzunun geçerli olduğu programa ve işletmenin ölçeğine göre değişir; güncel koşullar ilgili programın resmî sayfasından kontrol edilmelidir.
Değerlendirmeye nasıl hazırlanılır?
- Doğru kişileri masaya getirin: Üst yönetim, üretim, planlama, kalite, finans ve bilgi teknolojileri sorumluları değerlendirmenin parçası olmalıdır. Liderlik boyutu yalnız teknik ekiple cevaplanamaz.
- Süreç haritanızı çıkarın: Tasarımdan sevkiyata ana süreçlerin kabaca nasıl yürüdüğünü ve hangi sistemlerin kullanıldığını önceden listelemek, görüşmeleri hızlandırır.
- Sistem ve veri envanterini hazırlayın: Kullanılan ERP, MES, CRM ve diğer yazılımlar, makine bağlantıları ve raporlama araçları; hangi verinin nerede tutulduğu.
- Kanıta dayanın: «Var» denen her uygulama için örnek bir rapor, ekran ya da kayıt göstermek, puanı tahmine değil gerçeğe dayandırır. Değerlendirmemiz, iyi niyetle verilen ama kanıtlanamayan cevapların yol haritasını yanlış önceliklere yönelttiğidir.
- Hedefi baştan konuşun: Değerlendirmenin bir destek programına başvuru için mi, yoksa yalnız iç yol haritası için mi yapıldığı, raporun formatını ve kapsamını etkiler.
Değerlendirmeden sonra ne olur?
Rapor tek başına bir sonuç değil, bir başlangıçtır. Yol haritasındaki öncelikler yatırım kalemlerine, yatırım kalemleri de doğrulanmış bir kapsama dönüşmelidir. Bir ERP, MES ya da veri analitiği yatırımı ancak yol haritasındaki bir ihtiyaca karşılık geliyorsa ve kapsamı süreç düzeyinde tanımlanmışsa değer üretir. Program kapsamındaki adımlar ve ERP için TÜR Belgesi şartı Dijital Dönüşüm Programı başvuru adımları yazımızda ayrıntılı anlatılır.
MindDX bu süreçte nasıl destek olur?
Programın ilk adımı olan dijital olgunluk değerlendirmesini MindDX hizmet olarak sunar: KOBİ’ler için Bakanlığın değerlendirici listesinde yer alan, TÜBİTAK TÜSSİDE sertifikalı Dijital Dönüşüm Danışmanımızla DDX ve DDX+ modelleriyle, büyük işletmeler için programda geçerli bir modelle çalışan iş ortağımız aracılığıyla.
Değerlendirmeden sonra yol haritası ve yatırım kapsamı aynı kanıtla ilerler: Assess süreçleri ve ihtiyaçları inceler, kapsamı Doğrulanmış Kapsam belgesine yazar. Önce ölçüm, sonra karar yaklaşımının nasıl çalıştığını görmek için MindDX Platform’u inceleyin.
Kaynaklar
- TÜBİTAK TÜSSİDE — DDX+ Dijital Dönüşüm Modeli
- TÜBİTAK TÜSSİDE — DDX Dijital Dönüşüm Değerlendirme Modeli
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı — Dijital Dönüşüm Programı başvuru adımları
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı — Dijital Dönüşüm Programı
- Dijital Dönüşüm Programı — Ürün listesi
- KOSGEB — KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı