Belirsiz adam-gün faturalarına son.Adam-gün değil, sonuç satın alın.Implement’i doğrulanmış kapsama göre sabit fiyatla sunuyoruz.

Agentic AI · Çözümler

Agentic AI nedir? İşletmeler için yapay zekâ ajanları rehberi

Agentic AI, kendisine verilen bir hedefe ulaşmak için adımları planlayan, yetkili olduğu sistemlerde veri okuyup işlem hazırlayan ve sonucu gözleyerek bir sonraki adımı seçen yapay zekâ yaklaşımıdır. Bu yaklaşımla çalışan birime yapay zekâ ajanı (AI agent) denir. Ajan soruyu yanıtlamakla kalmaz, işi tamamlamaya çalışır; kritik adımlarda karar insanda kalır.

Yapay zekâ ajanları, olgun bir operasyonun üstüne kurulur.

Son güncelleme: · MindDX

Çok yakında

Bu hizmeti henüz sunmuyoruz; hazırlıyoruz. Açıldığında ilk haberdar olmak ya da kendi süreçleriniz için erken bir değerlendirme konuşmak isterseniz bize yazın.

01Ajan nedir

Soruyu yanıtlayan bir asistan değil, işi tamamlayan bir ajan.

Hedefle çalışırTek bir soruyu yanıtlamak yerine verilen hedefi adımlara böler: bilgiyi toplar, kontrol eder, sonraki adımı seçer.
Sistemlerde iş yaparERP, CRM ve üretim verisi üzerinde, kendisine tanımlanan yetkilerle okur ve kayıt hazırlar; yalnız sohbet etmez.
İnsan onayında kalırKritik adımlar bir kişinin onayına bağlanır. Her eylem kimin adına ve hangi veriyle yapıldığını gösteren bir iz bırakır.

02Kullanım alanları

Orta ölçekli bir üreticide ajanın işe yarayacağı yerler.

Bunlar planlanan kullanım alanlarıdır; bugün sunduğumuz bir hizmet değildir.

Sipariş ve teklif hazırlığıGelen talebi ERP’deki ürün, stok ve fiyat verisiyle eşleştirir; satış ekibine kontrol edilecek bir taslak bırakır.
Tedarik takibiGeciken satın alma siparişlerini izler, tedarikçiye gidecek hatırlatmayı hazırlar ve planlamacıyı uyarır.
Üretim ve bakımMakine verisindeki sapmayı bir bakım talebine çevirir ve ilgili ekibe, bağlamıyla birlikte iletir.
Müşteri ve BT talepleriGelen talebi sınıflar, geçmiş kayıtlarla eşleştirir ve bir çözüm önerisiyle doğru kişiye yönlendirir.
Dönem raporuDağınık kaynaklardan raporun taslağını derler ve tutarsız kalemleri, onaydan önce işaretler.

03Önce temel

Bir ajan, üzerinde çalıştığı sistem kadar güvenilirdir.

Bu yüzden Agentic AI, olgunluk basamağının en üstünde durur. Temeli hazır olmayan bir işletmede ajan işi hızlandırmaz; hatayı hızlandırır.

Olgunluk düzeylerini görün
Düzey 3 · EntegreBirbirine bağlı sistemlerAjanın okuyup yazacağı sistemler aynı kaydı paylaşmalı. Kopuk tablolar üzerinde çalışan ajan, tutarsızlığı çoğaltır.ERP
Düzey 4 · OptimizeÖlçülmüş süreçlerSürecin gerçekte nasıl aktığı bilinmeli. Ölçülmemiş bir süreci ajana devretmek, kusurunu da devretmek demektir.Süreç zekâsı
Her düzeydeYetki ve izAjanın neyi yapabileceği rol bazında tanımlanır; her eylem denetlenebilir bir kayıt bırakır.
Her düzeydeÖlçülebilir değerHer ajan, başlamadan önce tanımlanmış bir iş ölçüsüne bağlanır: süre, hata ya da maliyet. Değeri ölçülemeyen ajan kurulmaz.

04Nasıl başlayacağız

Yine önce röntgen.

  1. 01ÖlçMindDX Checkup ile olgunluk düzeyi ve ajana hazır süreçler görünür olur.
  2. 02SeçAssess’te tek, ölçülebilir bir kullanım alanı ve kapsamı doğrulanır.
  3. 03KurAjan, insan onayı adımlarıyla birlikte sınırlı bir alanda devreye alınır.
  4. 04İzleEtki, baştan tanımlanan ölçüyle izlenir; genişletme kararı veriye dayanır.

Agentic AI rehberi

Yapay zekâ ajanlarını anlamak, riskini yönetmek ve doğru başlamak

Bu rehber agentic AI’ın ne olduğunu, sohbet asistanı, RPA ve iş akışı otomasyonundan farkını, bir ajanın nasıl çalıştığını, hangi risklerin hangi kontrollerle yönetildiğini ve kurumsal kullanımda hangi düzenlemelerin dikkate alındığını anlatır.

Agentic AI ve yapay zekâ ajanı nedir?

Agentic AI bir yaklaşımın, yapay zekâ ajanı ise bu yaklaşımla çalışan birimin adıdır; İngilizcede AI agent denir. Ajanı bir sohbet asistanından ayıran şey, kendisine verilen hedef için hangi adımı ne zaman atacağına kendisinin karar vermesi ve bu adımları yetkili olduğu sistemlerde uygulayabilmesidir.

Örneğin bir sohbet asistanına «geciken satın alma siparişleri hangileri?» diye sorulur ve yanıt alınır. Bir ajana ise «geciken siparişleri takip et» hedefi verilir: ajan siparişleri ERP’den okur, gecikenleri bulur, tedarikçiye gidecek hatırlatmaları hazırlar, planlamacıyı uyarır ve onay bekleyen adımları bir kişiye bırakır.

Yapay zekâ ajanı ile sohbet asistanı, RPA ve iş akışı otomasyonu arasındaki fark

Bu araçların hepsi bir şeyleri otomatikleştirir, ama sonraki adımı kimin belirlediği ve beklenmedik bir durumda ne olduğu farklıdır. Aşağıdaki tablo farkları yan yana koyar.

Yapay zekâ ajanı ve diğer otomasyon araçlarının karşılaştırması
AraçSonraki adımı kim belirlerSistemlerde iş yapar mıBeklenmedik durumdaUygun iş
Sohbet asistanıKullanıcıGenellikle hayır, yanıt verirYanıt üretir ya da bilmediğini söylerSoru yanıtlama, bilgi bulma
RPAÖnceden yazılmış kuralEvet, ekran ve adım taklidiyleDurur ya da hata verirDeğişmeyen, tekrarlı işlemler
İş akışı otomasyonuTasarlanmış akışEvet, tanımlı bağlantılarlaAkışta tanımlı istisnaya giderOnay ve bildirim zincirleri
Yapay zekâ ajanıAjan, hedefe ve gözleme göreEvet, kendisine verilen yetkiyleYeni bir yol dener ya da insana devrederDeğişken girdili, çok adımlı işler

Bir yapay zekâ ajanı nasıl çalışır?

Bir ajan bir döngü içinde çalışır: hedefi alır, adımları planlar, kullanabildiği araçlarla veriyi okur ya da işlem hazırlar, sonucu gözler ve bir sonraki adıma karar verir. Kritik bir adıma geldiğinde döngü durur ve bir kişinin onayını bekler.

  1. HedefÖlçülebilir bir iş hedefi ve yetki sınırları tanımlanır.
  2. PlanAjan hedefi adımlara böler.
  3. AraçlarERP, CRM ya da operasyon verisinden okur, kayıt taslağı hazırlar.
  4. GözlemSonucu kontrol eder, gerekirse planı değiştirir.
  5. İnsan onayıKritik adım bir kişinin onayına bağlanır.
  6. Denetim iziHer eylem, kimin adına ve hangi veriyle yapıldığıyla kaydedilir.
Bir yapay zekâ ajanının çalışma döngüsü: hedeften denetim izine.

Bir yapay zekâ ajanının bileşenleri

Kurumsal bir ajan tek bir modelden ibaret değildir. Güvenli ve yararlı çalışması için aşağıdaki bileşenlerin her birinin tasarlanması gerekir.

Kurumsal bir yapay zekâ ajanının bileşenleri
BileşenNe yapar
Dil modeliHedefi anlar, adımları planlar ve metin üretir
Araçlar ve bağlantılarAjanın ERP, CRM ve diğer sistemlerde okuyup yazabildiği tanımlı arayüzler
Bağlam ve bellekGörev için gereken şirket bilgisini ve önceki adımları tutar
OrkestrasyonAdımların sırasını, tekrar denemeyi ve birden fazla ajanın iş bölümünü yönetir
Yetki ve onay katmanıAjanın hangi işlemi kendisi, hangisini insan onayıyla yapabileceğini belirler
Denetim iziHer eylemi, girdisini ve sonucunu sonradan incelenebilecek şekilde kaydeder

Yapay zekâ ajanlarının riskleri ve kontrolleri

Ajanın sistemlerde iş yapabilmesi değerini de riskini de büyütür. Riskler iyi bilinir ve her birinin bir kontrolü vardır; bu kontroller sonradan değil, tasarımın başında kurulur.

Yapay zekâ ajanlarında riskler ve kontroller
RiskÖrnekKontrol
Hatalı eylemYanlış tedarikçiye sipariş taslağıİnsan onayı ve salt okuma ile başlangıç
Aşırı yetkiAjanın görevinden fazla sisteme yazabilmesiRol bazlı ve görevle sınırlı yetki
Veri sızıntısıKişisel ya da gizli verinin yanlış yere aktarılmasıVeri sınıflandırma ve erişim sınırı
Kötü niyetli talimatBir e-postaya gizlenmiş talimatla ajanın yönlendirilmesiGirdi denetimi ve araç kullanım kuralları
İzlenemeyen kararBir işlemin neden yapıldığının bilinmemesiHer eylem için denetim izi

Kurumsal kullanımda düzenlemeler ve çerçeveler

Yapay zekâ ajanlarının kurumsal kullanımı tek bir düzenlemeye bağlı değildir, ama birkaç kaynak yol gösterir. AB Yapay Zekâ Tüzüğü yapay zekâ sistemlerini risk düzeyine göre ele alır ve AB pazarına sunulan ya da AB’de kullanılan sistemleri ilgilendirebilir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu üretken yapay zekâ ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin bir rehber yayımlamıştır.

Risk yönetimi için NIST’in yapay zekâ risk yönetimi çerçevesi, ajanlara özgü tehditler için OWASP’ın yayımları sık başvurulan kaynaklardır. Bunlar hukuki görüşün yerine geçmez; kapsamınızı hukuk ve bilgi güvenliği ekiplerinizle birlikte değerlendirin.

Şirketiniz yapay zekâ ajanına hazır mı?

Bir ajan üzerinde çalıştığı sistem kadar güvenilirdir. Şu soruların yanıtı «evet» değilse önce temel hazırlanır:

  • ajanın okuyup yazacağı sistemler aynı kaydı paylaşıyor mu?
  • devredilecek süreç ölçülmüş ve gerçekte nasıl aktığı biliniyor mu?
  • kimin neyi yapabileceği rol bazında tanımlı mı?
  • ajanın değeri, başlamadan önce tanımlanmış bir iş ölçüsüne bağlanabiliyor mu?
  • kişisel ve gizli verinin hangi koşulda kullanılacağı netleştirildi mi?

Hazırlığınızı ölçün: Assess

Yapay zekâ ajanları bugün nerede karşınıza çıkar?

Ajan yaklaşımı ayrı bir proje olmadan da kullanılan iş yazılımlarına girmektedir: müşteri hizmetleri ve BT hizmet yönetimi araçlarında talepleri sınıflayan ve yanıt öneren, CRM’lerde satış ekibine sonraki adımı öneren yapay zekâ katmanları bunun örnekleridir. Bu yetenekler de aynı ilkelerle değerlendirilir: yetki, insan onayı ve denetim izi.

BT hizmet yönetiminde yapay zekâ: ITSM rehberi

Sık sorulanlar

Agentic AI ve yapay zekâ ajanları hakkında sık sorulan sorular

Kaynaklar

Assess · Implement · Transform giriş noktaları

Önce ne yapılacağını netleştirelim.

Bu kategoriye giden yol kategoriyle başlamaz. Hangi kategorinin ve hangi ürünün uygun olduğu Assess’te kanıtlanır.

Assess giriş noktaları

Checkup — Hazırlık ve değerlendirmeYazılımdan bağımsız
Discover Scope — Yeni uygulama · kapsamın netleşmesiYol A
Audit — Canlı sistem · analizYol B