Belirsiz adam-gün faturalarına son.Adam-gün değil, sonuç satın alın.Implement’i doğrulanmış kapsama göre sabit fiyatla sunuyoruz.

ESG · Çözümler

ESG raporlama ve karbon ayak izi: şirketler için TSRS ve SKDM rehberi

ESG raporlama, bir şirketin çevresel, sosyal ve yönetişim performansını belirli bir çerçeveye göre ölçüp açıklamasıdır. Karbon ayak izi, şirketin ya da ürünün neden olduğu sera gazı emisyonlarının toplamıdır. Türkiye’de bu iki konuyu en çok iki düzenleme belirler: Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) ve AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM).

Sürdürülebilirlik verisi, üretim verisine bağlı.

Son güncelleme: · MindDX

ESG rehberi

Sürdürülebilirlik verisini operasyon verisine bağlamak

Bu rehber ESG raporlamanın ve karbon ayak izinin ne olduğunu, Türkiye’deki bir şirketi hangi çerçevelerin bağladığını, emisyon kapsamlarını, verinin şirkette nereden geldiğini, yazılım ile doğrulamanın farkını ve bir raporlama sürecine nereden başlanacağını anlatır. Mevzuat sık güncellendiği için her çerçeveyi kendi birincil kaynağına bağladık.

ESG raporlama ve karbon ayak izi nedir?

ESG, çevresel (environmental), sosyal (social) ve yönetişim (governance) başlıklarının kısaltmasıdır. ESG raporlama bu başlıklardaki risk, fırsat ve performansın belirli bir çerçeveye göre ölçülüp yatırımcıya, müşteriye ve kamuya açıklanmasıdır.

Karbon ayak izi bu çevresel boyutun en çok sorulan kısmıdır: bir şirketin ya da bir ürünün neden olduğu sera gazı emisyonlarının, karbondioksit eşdeğeri olarak toplamıdır. Kurumsal karbon ayak izi şirketin tamamına, ürün karbon ayak izi tek bir ürünün yaşam döngüsüne bakar.

Bir şirketi hangi çerçeve bağlar?

Türkiye’deki bir şirket aynı anda birkaç çerçeveyle karşılaşabilir. Hangisinin sizi bağladığı; şirketin büyüklüğüne, ihracat pazarına, sektörüne ve müşterilerinin taleplerine bağlıdır. Aşağıdaki tablo bir ilk eleme sağlar; kesin değerlendirme ilgili düzenlemenin metnine göre yapılır.

Türkiye’deki bir şirketi bağlayabilecek sürdürülebilirlik çerçeveleri
ÇerçeveKimi ilgilendirirNe ister
TSRSKamu Gözetimi Kurumu kararlarıyla belirlenen kapsamdaki şirketlerSürdürülebilirlik ve iklimle ilgili bilgilerin açıklanması
AB SKDMAB’ye kapsamdaki sektörlerde ürün ihraç eden üreticilerÜrün başına gömülü emisyon verisi; AB’deki ithalatçının beyanına girdi
Türkiye emisyon ticaret sistemiİklim Kanunu kapsamındaki tesislerTesis emisyonlarının izlenmesi ve raporlanması
Müşteri ve tedarik zinciri talepleriBüyük müşterilere ürün ya da hizmet tedarik eden şirketlerSoru formları, ürün karbon verisi ve azaltım hedefleri
GRIGönüllü raporlama yapan şirketlerŞirketin ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkilerinin açıklanması

TSRS nedir, kimler için zorunlu?

Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan ve uluslararası sürdürülebilirlik açıklama standartlarıyla uyumlu standartlardır. Biri sürdürülebilirlikle ilgili genel gereklilikleri, diğeri iklimle ilgili açıklamaları düzenler.

Uygulama kapsamı KGK kararlarıyla belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır: belirli nitelikteki kuruluşlarla birlikte, aktif toplamı, net satış hasılatı ve çalışan sayısı ölçütlerinden ikisini art arda iki raporlama döneminde aşan şirketler kapsama girer. Eşikler ve geçiş dönemine ilişkin muafiyetler zaman içinde güncellendiği için şirketinizin durumunu kaynaklar bölümündeki güncel karar metinlerine göre değerlendirin.

SKDM (CBAM) ihracatçı üreticiye ne getirir?

AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM, İngilizce kısaltmasıyla CBAM), AB’ye ithal edilen çimento, demir ve çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen gibi ürünlerin üretiminde ortaya çıkan emisyonlar için bir bedel öngörür. Yükümlülük AB’deki ithalatçıdadır; ancak ithalatçı, beyanı için gereken gömülü emisyon verisini üreticiden ister.

Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasına göre raporlama ağırlıklı geçiş dönemi tamamlanmış, mali yükümlülük dönemine geçilmiştir. Gerçek emisyon verisi sağlanamadığında varsayılan değerler kullanılabilir; ancak bunlar çoğu zaman üreticinin gerçek performansını yansıtmaz. Ürün başına doğru veri üretebilmek, üretim emirleri, reçeteler ve enerji tüketimi arasında izlenebilir bir bağ gerektirir.

Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 emisyonları nedir?

Sera Gazı Protokolü emisyonları üç kapsama ayırır. Ayrım, hangi emisyonun şirketin doğrudan kontrolünde olduğunu ve verinin nereden toplanacağını belirler.

Emisyon kapsamları ve tipik veri kaynakları
KapsamNe içerirTipik veri kaynağı
Kapsam 1Şirketin sahip olduğu ya da kontrol ettiği kaynaklardan doğrudan emisyonlarDoğalgaz ve yakıt faturaları, araç filosu, soğutucu gaz bakım kayıtları
Kapsam 2Satın alınan elektrik, buhar, ısı ve soğutmadan kaynaklanan dolaylı emisyonlarElektrik faturaları, sayaçlar ve enerji izleme verisi
Kapsam 3Değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlarERP’deki satın alma ve tedarikçi verisi, lojistik, ürünlerin kullanımı ve ömür sonu

Emisyon verisi şirkette nereden gelir?

Karbon ayak izi hesabının en zor kısmı formül değil, veridir. İyi haber şu ki verinin büyük kısmı şirkette zaten vardır; sorun dağınık olmasıdır. Faturalar muhasebede, sayaç verisi bakımda, satın alma ERP’de, üretim yapan işletmede üretim tüketimi sahada durur.

Üretim yapan işletmede ürün başına emisyon, özellikle SKDM için, bu verilerin üretim emri düzeyinde birleştirilmesini gerektirir. ERP’deki reçete ve üretim emirleri ile MES ve IIoT’nin topladığı enerji ve tüketim verisi bu bağı kurar.

  1. Faturalar ve sayaçlarYakıt, doğalgaz ve elektrik tüketimi.
  2. ERPSatın alma, tedarikçi, lojistik, reçete ve üretim emri.
  3. MES ve IIoTMakine, hat ve ürün bazında enerji ve tüketim.
  4. Emisyon faktörleriTüketimi sera gazı eşdeğerine çeviren güncel katsayılar.
  5. Hesap ve raporKurumsal ve ürün karbon ayak izi; çerçeveye göre açıklama.
Emisyon verisinin yolu, üretim yapan bir işletme örneğinde: kaynaktan rapora.

Sahadan veri toplama: MES ve IIoT rehberi

Yazılım, doğrulama ve güvence aynı şey değildir

Bir ESG ya da karbon yazılımı veriyi toplar, faktörleri uygular ve hesaplar. Emisyon raporunun bağımsız bir kuruluşça doğrulanması ya da sürdürülebilirlik açıklamalarına güvence verilmesi ayrı, bağımsız adımlardır ve ilgili düzenlemenin tanımladığı kuruluşlar tarafından yapılır.

Bu yüzden yazılım seçerken sorulacak soru «rapor üretiyor mu?» değil, «doğrulayıcının izleyebileceği bir kanıt izi bırakıyor mu?» sorusudur: hangi veri, hangi kaynaktan, hangi faktörle ve kim tarafından girildi?

Elektronik tablo mu, ESG platformu mu?

Tek tesisli ve tek raporlama çerçeveli bir başlangıçta elektronik tablo yeterli olabilir. Şu ihtiyaçlar belirdiğinde bir platform gündeme gelir:

  • denetlenebilir kanıt izi: her rakamın kaynağının ve değiştirenin görülmesi,
  • emisyon faktörlerinin sürümlenmesi ve temel yılın korunması,
  • birden fazla tesis, şirket ya da ürün grubunun aynı yöntemle hesaplanması,
  • ERP, enerji izleme ve varsa MES sistemlerinden otomatik veri alınması,
  • aynı veriden birden fazla çerçeveye göre rapor üretilmesi.

GRI, TSRS ve Avrupa standartları arasındaki fark

Raporlama çerçeveleri farklı soruları yanıtlar. Aşağıdaki tablo şirketlerin en sık karşılaştığı üç çerçeveyi odaklarına göre karşılaştırır.

Sürdürülebilirlik raporlama çerçevelerinin karşılaştırması
ÇerçeveYayımlayanOdak
GRIGlobal Reporting InitiativeŞirketin ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkileri
TSRSKamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları KurumuSürdürülebilirlik ve iklim konularının şirketin finansal durumuna etkisi
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama StandartlarıAvrupa BirliğiHem etkiler hem finansal etki; AB’deki müşteriler tedarikçilerinden veri isteyebilir

Raporlamaya nereden başlanır?

Sağlıklı bir başlangıç, hangi çerçevenin sizi gerçekten bağladığını netleştirmekle olur. Ardından şu adımlar izlenir: emisyon kaynaklarının ve veri sahiplerinin envanteri, temel yılın seçimi, ilk hesabın yapılması, veri boşluklarının kapatılması, doğrulama ya da güvenceye hazırlık ve yıllık raporlama döngüsünün kurulması.

MindDX bu yolu Assess ile başlatır: hangi çerçevenin geçerli olduğu, verinin şirkette nerede durduğu ve ERP ile saha verisinin bu hesaba nasıl bağlanacağı kanıtla belirlenir; araç seçimi bu kapsamdan sonra yapılır.

Assess nasıl işler?

MindDX’in rolü

ESG, MindDX’te bir çözüm başlığıdır; belirli bir ürüne bağlı değildir. MindDX’in katkısı sürdürülebilirlik verisini operasyon verisine bağlamaktır: ERP’deki satın alma kayıtlarının ve, üretim yapan işletmede, reçete, üretim emirleri ile MES ve IIoT’nin topladığı tüketim verisinin, emisyon hesabının izlenebilir girdisine dönüşmesi. Hesaplama ya da raporlama aracı, doğrulanan kapsama göre seçilir.

ERP nedir? ERP programı ve seçim rehberi

Sık sorulanlar

ESG raporlama ve karbon ayak izi hakkında sık sorulan sorular

Kaynaklar

MindDX Platformu ile ilişki

Bu kategorideki ürünler Platform modülü değildir. Platform, seçimi ve uygulamaya hazırlığı kanıtla yönetir; ürünler işi taşır.

MindDX Platformu’nu keşfedin

Komşu kategoriler

Assess · Implement · Transform giriş noktaları

Önce ne yapılacağını netleştirelim.

Bu kategoriye giden yol kategoriyle başlamaz. Hangi kategorinin ve hangi ürünün uygun olduğu Assess’te kanıtlanır.

Assess giriş noktaları

Checkup — Hazırlık ve değerlendirmeYazılımdan bağımsız
Discover Scope — Yeni uygulama · kapsamın netleşmesiYol A
Audit — Canlı sistem · analizYol B